شنبه 25 تير 1384ظ

كارگران به سرعت مى آيند و مى روند. يك ساعت بيشتر وقت نيست تا سالن نمايش تبديل به سالن كنسرت شود. دكور صحنه بيرون مى رود و صندلى نوازنده ها با پايه نت ها به جاى آن چيده مى شود. مخاطبان تئاتر جاى خود را به مخاطبان اجراى اركستر سمفونيك تهران به رهبرى شهرداد روحانى مى دهند. ۱۳۰ نوازنده و خواننده كر وارد مى شوند و سن را پر مى كنند و همگى به همراه جمعيتى كه روبه رويشان قرار گرفته اند، به احترام شهرداد روحانى برمى خيزند تا موسيقى واگنر، چايكوفسكى و جان ويليامز در تالار وحدت بپيچد و همگى فراموششان بشود كه تغيير دكور باعث شد، رفلكتورها كه موسيقى را بهتر به گوش شنونده مى رسانند، به علت كمبود وقت نصب نشده اند.

اركستر سمفونيك تهران در ماهى كه گذشت، فعال ترين و پرمخاطب ترين روزهاى خود را طى سال هاى گذشته شاهد بود. بعد از ماه ها ركود، اجراهاى نفس گير و موفق با على رهبرى موسيقيدانى كه بعد از ۳۰ سال براى به دست گرفتن سكان اركستر به ايران آمد، موجب شد تا مرحوم فريدون ناصرى در آخرين حضور خود بر صحنه موسيقى بگويد كيفيت اركستر به بالاترين سطح خود در ۱۰ سال اخير رسيده است.
اعضاى اركستر سمفونيك تهران به رغم وعده هاى يك سال گذشته رئيس مركز موسيقى هنوز صاحب سازهاى نو نشده اند و با همان سازهاى از رده خارج خود ۱۳ تا ۱۶ تيرماه اورتور «هلندى سرگردان» اثر واگنر، سوئيت «فندق شكن» اثر چايكوفسكى، «جنگ هاى ستاره اى» و «برخورد مقدرات» اثر جان ويليامز را اجرا كردند و به گفته شهرداد روحانى همپاى اركستر سمفونيك هاى جهان در اجراى ساخته جان ويليامز پيش رفتند، چرا كه همزمان با اكران سومين قسمت از «جنگ هاى ستاره اى»، در اروپا و آمريكا اركسترها اجراى موسيقى آن را در برنامه هاى خود گذاشته اند.
قدمت بعضى از سازهاى اركستر سمفونيك تهران به ۳۰ يا ۳۵ سال مى رسد. بعضى وقت ها رهبران اركستر مجبورند پارتيتور قطعات را به علت كمبود ساز و نوازنده تغيير دهند. شهرداد روحانى هم همين كار را كرد. در «جنگ هاى ستاره اى» او ساز ديگرى را جايگزين هارپ كرد و در «هلندى سرگردان» و «فندق شكن» ابوا به جاى كرانگله به كار رفت.
در حالى كه در اركستر سمفونيك تهران اين ساز و نوازنده اش وجود دارد،  اما به علت اينكه از تعمير آن غفلت شده، چندين سال است كه بلااستفاده مانده. سازهاى تعميرى بايد به خارج از كشور برده شوند، اما هنوز كسى براى اين كار همت نكرده است. از زمان بودجه تصويبى مركز موسيقى براى خريد ساز يك سالى مى گذرد و اين بودجه تا الان صرف خريد ساز نشده است و تمام اين مسائل بر اجراى اركستر تاثير مستقيم دارد. اما به قول على رهبرى اركستر خوب و بد به طور كلى وجود ندارد. اركستر خوب اركسترى است كه امشب خوب مى نوازد.
«هلندى سرگردان»، «فندق شكن» و «جنگ هاى ستاره اى» هر كدام در دوره ها و سبك هاى مختلف خلق شده اند. قطعه اول اپراست، قطعه بعدى براى باله نوشته شده و «جنگ هاى ستاره اى» موسيقى فيلم است كه اركستر سمفونيك تهران آنها را در شب هاى كنسرت اخير خود در كنار هم اجرا كرد. شهرداد روحانى با جدا كردن سبك هاى موسيقى موافق نيست و مى گويد: «اين قطعات وجه مشتركى دارند و همه آنها بر اساس داستان نوشته شده اند.»
اورتور «هلندى سرگردان» وقتى واگنر مشغول مسافرت با كشتى بود به ذهنش رسيد. در سفرى كه دريا توفانى شد و موج هاى بزرگى به كشتى برخورد مى كرد. احساس كشتى متلاطم را مى توانيد به راحتى از ساخته واگنر بشنويد. موسيقى پر فراز و نشيبى كه در آن موج ها با شدت هر چه تمام تر به بدنه كشتى برخورد مى كنند و ترس واگنر از غرق شدن را در خود نهفته دارند.
سوئيت «فندق شكن» ساخته چايكوفسكى در ۵ قسمت بر اساس داستانى است كه در آن دختر كوچكى در شب كريسمس هدايايى از جمله يك دستگاه چوبى فندق شكن مى گيرد و شب تمام اين هدايا زنده مى شوند و به خوابش مى آيند. فندق شكنى كه جان گرفته است و سربازهاى چوبى كه رژه مى روند و گل هايى كه مى رقصند. صداى پاى سربازها در تالار وحدت مى پيچد و انسان هاى تخيلى «جنگ هاى ستاره اى» به موسيقى درمى آيند و در گوش ما فرو مى روند.
شهرداد روحانى تنها رهبرى است كه در كنسرت سالانه خود هميشه اجرايى ويژه دانشجويان با بليت نيم بها تدارك مى بيند تا برنامه هاى اركستر جنبه آموزشى و كسب تجربه هم داشته باشد.
اركستر سمفونيك تهران كه هر سال همزمان با تعطيلى مدارس و دانشگاه ها و تعطيلات تابستانى خود را آغاز مى كند، امسال گويا قصد ندارد به خود استراحت بدهد و مى خواهد با اين اجرا آمادگى و مهارت خود را به رخ منتقدانش بكشد. منتقدانى كه بى برنامگى اركستر، اجراهاى كم در طول سال، چندشغلى اعضاى آن به علت مشكلات مادى، پرداخت حقوق پايين از طرف مركز موسيقى، متمركز شدن در تهران و عدم اجراى موسيقى در شهر هاى ديگر اجراى قطعات تكرارى و روى نياوردن به اجراى قطعات جديد توسط آهنگسازان معاصر داخلى و خارجى را از جمله ضعف هاى اركستر سمفونيك تهران مى دانند كه باعث شده انگيزه هاى پيشرفت، آمادگى كامل در طول سال و رضايت مخاطب از برنامه ها به سختى به دست بيايد.
اما در يك ماه گذشته اركستر سمفونيك تهران نشان داد كه انتقاد ها موقتى هستند و نمى توانند پابرجا بمانند. نشان داد كه هنوز براى خريدارى بليت و شنيدن موسيقى اركسترى كه بيش از ۶۰ سال قدمت دارد، صف هاى عريض و طويل تشكيل مى شود و مى تواند حاشيه به  متن زندگى كسانى كه با هنر و موسيقى سروكار دارند، بيايد.